فایل تحقیق : پایان نامه مقطع کارشناسی ارشد رشته علوم اجتماعی گرایش برنامه ريزي ورفاه اجتماعي درباره عدالت

پایان نامه مقطع کارشناسی ارشد رشته علوم اجتماعی گرایش برنامه ريزي ورفاه اجتماعي

در ادامه مطلب می توانید تکه هایی از ابتدای این پایان نامه را بخوانید

و در صورت نیاز به متن کامل آن می توانید از لینک پرداخت و دانلود آنی برای خرید این پایان نامه اقدام نمائید.

لوگوی-دانشگاه-تهران

دانشگاه تهران

دانشكده علوم اجتماعي

 

پايان نامه كارشناسي ارشد برنامه ريزي ورفاه اجتماعي

بررسي عوامل موثر بر توجه مردم به عدالت

(مطالعه موردي شهر اسفراين )

 

 

استاد راهنما

دكتر علي شكوري

 

استاد مشاور

دكتر علي اصغر سعيدي

دانشجو

برای رعایت حریم خصوصی نام نگارنده درج نمی گردد

تکه هایی از متن به عنوان نمونه :

فهرست

مقدمه………………………………………………………………………………………………………………………….ز

فصل اول: طرح مسئله

بيان مسئله و ضرورت آن……………………………………………………………….. …..   ………………….. 1

مروري بر سوابق تجربي موضوع……………………………………………………… …  ………………………7

اهـــداف   طــرح…………………………………………………………………………..  ……………………….. 9

سئوالات پژوهش………………………………………………………………………… …………………………….. 11

فصل دوم : ادبيات تحقيق

 مقدمه………………………………………………………………………………………… ……………………………….13

الگوها و نظريه هاي مربوط به توجه……………………………………………………………………………13

الگوها و نظريه هاي عدالت…………………………………………………………………………………………..27

 ابعاد مختلف عدالت ……………………………………………………………………………………………………..58

چارچوب نظري تحقيق…………………………………………………………………………………………………..64

فصل سوم: روش شناسي

مقدمه …………………………………………………………………………………………………………………………….67

طرح پژوهش …………………………………………………………………………………………………………………..67

فرضيه هاي تحقيق ………………………………………………………………………………………………………….67

تعاريف عملياتي متغيرها…………………………………………………………………………………………………..69

متغيرهاي تحقيق………………………………………………………………………………………………………………70

روش تحقيق………………………………………………………………………………………………………………………70

جامعه آماری………………………………………………………………………………………………………………………71

شما می توانید مطالب مشابه این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید                     

نمونه گيری………………………………………………………………………………………………………………………..71

روش اجرای تحقيق……………………………………………………………………………………………………………77

روش های آماری و تحليل داده ها…………………………………………………………………………………….77

فصل چهارم :توصيف و تحليل داده ها

مقدمه…………………………………………………………………………………………………………………………………80

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را در شماره بندی انتهای صفحه بخوانید              

آشنائي با اسفراين……………………………………………………………………………………………………………….80

توصيف داده ها………………………………………………………………………………………………………………… .85

تحليل داده ها……………………………………………………………………………………………………………………110

فصل پنجم : اختصار ، نتيجه گيري و ارائه پيشنهادات

اختصار و نتيجه گيري ……………………………………………………………………………………………………..130

پيشنهادات………………………………………………………………………………………………………………………….134

فهرست منابع  و مآخذ………………………………………………………………………………………………………138

پيوست……………………………………………………………………………………………………………………………….145

فهرست جداول و نمودارها

جدول(4-1-1)  توزيع جمعيت شهرستان اسفراين در طي سالهاي

مختلف به تفكيك گروههاي  بزرگ سني……………………………………………….. 83

جدول (4-1-2)درصدباسوادان اسفراين در طي سالهاي مختلف به

تفكيك مناطق شهري و روستائي و جنس ……………………………………………83

جدول (4-1-3)درصد شاغلان اسفراين در مشاغل شغلي مختلف  در سال 1380……………………… 84

جدول (4-2-1 )توزيع فراواني پاسخگويان بر حسب جنس………………………….85

جدول (4-2-2)توزيع فراواني پاسخ هاي داده شده توسط پاسخگويان به

 گويه هاي مرتبط با عدالت به تفكيك جنس…………………………………………86

جدول( 4-2-3) توزيع فراواني پاسخگويان بر حسب سن…………………………….. 87

جدول (4-2-4)توزيع فراواني پاسخ هاي داده شده توسط پاسخگويان

 به گويه هاي مرتبط با عدالت به تفكيك سن…………………………………………..88

جدول (4-2-5) )توزيع فرااني پاسخگويان بر حسب تا هل………………………….90

جدول (4-2-6)توزيع فراواني پاسخ هاي داده شده توسط پاسخگويان

به گويه هاي مرتبط با عدالت به تفكيك وضع  تاهل……………………………………..91

جدول( 4-2-7 ) توزيع فراواني پاسخگويان بر حسب شغل…………………………..92

جدول (4-2-8)توزيع فراواني پاسخ هاي داده شده توسط پاسخگويان

به گويه هاي مرتبط با عدالت به تفكيك شغل………………………………………….93

جدول( 4-2-9) توزيع فراواني پاسخگويان بر حسب عضويت در گروه هاي سياسي اجتماعي……95

جدول (4-2-10)توزيع فراواني پاسخ هاي داده شده توسط پاسخگويان به گويه هاي

مرتبط با عدالت به تفكيك عضويت در گروههاي سياسي اجتماعي جامعه…………….96

جدول(4-2-11) توزيع فراواني پاسخگويان بر حسب پايگاه اقتصادي – اجتماعي……..99

جدول(4-2-12)توزيع فراواني پاسخ هاي داده شده توسط پاسخگويان به گويه هاي

 مرتبط با عدالت به تفكيك پايگاه اقتصادي اجتماعي………………………………..100

جدول(4-2- 13 ) توزيع فراواني پاسخگويان بر حسب مذهبي تلقي كردن خويش……………….102

جدول(4-2-14)توزيع فراواني پاسخ هاي داده شده توسط پاسخگويان به گويه هاي

 مرتبط با عدالت به تفكيك تعلقات مذهبي ……………………………………………………………103

جدول(4-2-15 )توزيع فراواني پاسخگويان بر حسب ميزان تحصيلات………………………….106

جدول(4-2-16 )توزيع فراواني پاسخ هاي داده شده توسط پاسخگويان به

گويه هاي مرتبط با عدالت به تفكيك سطح تحصيلات………………………………………………107

جدول (4-3-1)  تحليل روابط بين متغير در نظر داشتن عدالت در جامعه و جنس پاسخگويان………………111

 جدول (4-3-2) تحليل واريانس براي مقايسه بين در نظر داشتن عدالت در

جامعه در گروههاي مختلف پاسخگويان برحسب جنس …………………………………………….111

جدول (4-3-3 تحليل روابط بين متغير در نظر داشتن عدالت در جامعه و سن پاسخگويان…………..112

جدول (4-3-4) تحليل واريانس براي مقايسه بين در نظر داشتن عدالت

 در جامعه در گروههاي مختلف پاسخگويان برحسب سن ……………………………………….113

جدول (4-3-5)  تحليل روابط بين متغير در نظر داشتن عدالت در جامعه و سطح تحصيلات پاسخگويان..113

جدول (4-3-6)تحليل واريانس براي مقايسه بين در نظر داشتن عدالت در جامعه

در گروههاي مختلف پاسخگويان برحسب تحصيلات………………………………………………114

 جدول (4-3-7) تحليل روابط بين متغير در نظر داشتن عدالت در جامعه و شغل پاسخگويان………….115

 جدول (4-3-8) تحليل واريانس براي مقايسه بين در نظر داشتن عدالت در

 جامعه در گروههاي مختلف پاسخگويان برحسب شغل……………………………………………114

 جدول (4-3-9) تحليل روابط بين متغير در نظر داشتن عدالت در جامعه و

 پايگاه اقتصادي اجتماعي پاسخگويان……………………………………………………………..116

 جدول (4-3-10) تحليل واريانس براي مقايسه بين در نظر داشتن عدالت

 در جامعه در گروههاي مختلف پاسخگويان برحسب پايگاه اقتصادي اجتماعي…………………….117

جدول 4(-3-11) تحليل روابط بين متغير در نظر داشتن عدالت در جامعه و وضعيت تاهل پاسخگويان…..117

 جدول( 4-3-12) تحليل واريانس براي مقايسه بين در نظر داشتن عدالت

 در جامعه در گروههاي مختلف پاسخگويان برحسب وضعيت تاهل……………………………….118

جدول (4-3-13) تحليل روابط بين متغير در نظر داشتن عدالت در جامعه و

عضويت پاسخگويان گروههاي سياسي اجتماعي جامعه در ……………………………………….119

جدول (4-3-14) تحليل واريانس براي مقايسه بين در نظر داشتن عدالت در جامعه

 در گروههاي مختلف پاسخگويان برحسب  عضويت  در گروههاي سياسي اجتماعي جامعه………….120

 جدول (4-3-15) تحليل روابط بين متغير در نظر داشتن عدالت در جامعه و تعلقات مذهبي پاسخگويان….121

جدول 4-3- 16)تحليل واريانس براي مقايسه بين در نظر داشتن عدالت در جامعه

در گروههاي مختلف پاسخگويان برحسب تعلقات مذهبي…………………………………………..121

جدول (4-3-17)تحليل واريانس براي مقايسه بين در نظر داشتن تفاسير

 عدالت در جامعه در گروههاي مختلف پاسخگويان به تفكيك متغيرهاي مستقل …………………122

جدول(4-3-26) همبستگي پيرسون بين شاخص هاي عملياتي عدالت……………………………….124

نمودار 2-1 )مراحل مختلف تغيير توجه بر طبق الگوي هاولند………………………………….24

نمودار 2-2)نمايش عواملي كه بر در نظر داشتن عدالت تاثير دارند………………………………………65

نمودار 2-3)نمايش تصويري الگوهاي عدالت……………………………………………………46

نمودار 4-1 عوامل موثر بر در نظر داشتن عدالت پس از تحليل يافته هاي تحقيق ……………………128

 

 

چكيده

عدالت از دغدغه هاي اساسي بشر از ابتداي خلقت بشر تا امروز بوده و هست .فلسفه عدالت در شكل گيري و انحطاط دولت ها نيز دخيل بوده و به ويژه در جوامع دمكراتيك امروزي نياز به در نظر داشتن عدالت در جامعه بيش از هميشه احساس مي گردد .زيرا ارتباط مستقيم با مشروعيت حكومت و مقبوليت فرامين و دستورات حكام دارد. و توجه مردم در اين زمينه مسئله اصلي می باشد . دولتهاي فراواني با وجود بي عدالتي هاي آشكار در نظر مردم عادل جلوه داشته و بي دغدغه حكومت كرده اند . در اين تحقيق با مطالعه موردي شهر اسفراين ، به بررسي عوامل موثر بر توجه مردم به عدالت پرداخته گردید . كه در آن در مجموع تعداد241 نفر از ساكنان شهر به عنوان نمونه هاي تحقيق مورد ارزيابي قرار گرفتند . نمونه ها به روش تصادفي خوشه اي انتخاب گرديدند . ما بررسي كرديم كه آيا اصولا بين افراد مختلفي كه در جامعه زندگي مي كنند تفاوتي هست .و چه گروه هائي نسبت به عدالت در جامعه توجه مثبت يا منفي بيشتري دارند .فرضيه اصلي ما بررسي وجود تفاوت بين توجه مردم به عدالت بود كه با كمك هشت فرضيه جزئي ديگر و بهره گیری از روش پيمايشي براي جمع آوري اطلاعات و بسته نرم افزاري spss براي تجزيه و تحليل اطلاعات جمع آوري شده ، به بررسي  آن پرداختيم .در پايان تحقيق نتايج زير به دست آمد.

از مجموع پاسخ ها اين گونه بر مي آيد كه بين توجه گروههاي مختلف جنسي و سني  مردم و دارندگان مشاغل و سطح تحصيلات مختلف در باره در نظر داشتن عدالت تفاوت معني داري وجود نداردو اكثر مردم وضع موجود جامعه را عادلانه ارزيابي نكرده اند و از بين فرضيه هاي جزئي نيز تفاوت معني دار بين تحصيلات و تعلقات مذهبي و پايگاه اقتصادي اجتماعي با عدالت تائيد گردید و ديگر فرضيه ها در سطح اطمينان مورد نظر تائيد نشدند .

بنابراين شايسته می باشد در جهت تقويت بنيادهاي شناخت مردم درمورد عدالت كارهاي اساسي انجام شده و با روش هاي مختلف در صدد اصلاح اين توجه بر آمد .

مقدمه:

عدالت مانند مفاهيمي می باشد كه از آغاز شكل گيري تمدن بشري برايش شناخته شده و مهم بوده می باشد و اين مسئله در طول تاريخ  جزء مهمترين مباحث و دغدغه‏هاي بشر، اديان الهي, مصلحان اجتماعي ، پيامبران  و انديشمندان سياسي بوده می باشد و جستجو براي رسيدن به عدالت  و استقرار آن در جامعه آرمان و آرزوي بسياري از افراد و گروهها بوده و کوشش هاي فراواني در جهت نيل به اين مقصود صورت گرفته می باشد. اين تلاشها از مبارزه نمادين هابيل و قابيل (پسران حضرت آدم) نمود عيني به خود گرفت. با سخنان پر شور يك انقلابي ، يك شورشي ،يا يك سياستمدار زيرك رشد يافت و بال و پر گرفت و ادامه حيات داد و در عصر حاضر نيز ادامه دارد.

در جوامع  امروزي كه ساختار جوامع به گونه اي می باشد كه ضرورت وجود عدالت در آن حرف اول را مي زند و سياستمداران جوامع دموكراتيك  نياز به آراي مردم دارند باز هم موضوع عدالت و پرداختن به آن , آنقدر موثر می باشد كه مورد بهره گیری نامزدهاي انتخاباتي قرار گيرد. زيرا عدالت اجتماعي و سياسي وديگر حوزه هاي عدالت به قدري بااهميت بوده و به سرنوشت ملتها و دولتها پيوند خورده كه هيچ ملت و مكتب و انديشمند سياسي و اجتماعي آن را ناديده نگرفته می باشد و حتي حكومتها و حكام جور و زورمندان نيز سعي بر آن داشته‏اند كه رياكارانه خود و نظامشان را مُتّصف به آن دانسته و هدف خود را برقراري عدالت كامل و بي نقص در همه بخشهاي جامعه و براي همه آحاد جامعه  اعلام نمايند. و حتي هزاران ظلم و جنايت كرده اند تا ثابت كنند كه منشي  عادلانه دارند (در اين مورد اكثر كتب تاريخي مطالب زيادي براي گفتن دارند ).

 با يك بررسي جامعه شناختي تاريخي مي توان دريافت كه تمام قيام ها و نهضت هاي  بشري ، شورشها و انقلاب ها ريشه در عدالت خواهي داشته و همواره بشر ها  پس از آگاه شدن از وضع خود و تغيير توجه نسبت به نوع حكومت , در جهت دست يافتن به عدالت و گريز از بي عدالتي حاكم بر جامعه ،با حاكمان ستم پيشه و خودكامه در جدال بوده اند . در واقع تاريخ زندگي بشر صحنه کوشش و كوشش در راه تشخيص ، دريافت و اجراي عدالت بوده و در جستجوي اين آرمان ستيز و جدل بسياري ظهور كرده می باشد.

  در فرهنگ اسلامي بحث عدل از مباحث گسترده و پردامنه می باشد ولي آن چیز که در باره عدل گفته و نوشته شده می باشد تنها در بعد كلامي آن) عدل الهي( و يا در بعد اخلاق فردي)اعتدال روحي (بوده می باشد و با كمال تأسف در زمينه روابط متعادل پديده‏هاي طبيعي و تأثير و تأثر آنها (كه به منزله عدل در متن ‏طبيعت و كليد تسخير آن می باشد) و ارتباط نوع نگاه مردم به عدالت در جامعه با زندگي و رفتارهاي فردي آنان , از منظر معارف اسلامي هيچ قدمي تا كنون برداشته نشده می باشد.  در زمينه عدالت اجتماعي نيز كه بايد گفت ثمره و نتيجه مباحث قبل مي‏باشد غیر از سخناني بسيار كوتاه و كلي و يا حداقل چند كتاب كوچك و مختصر، كاري در خور انجام نگرفته می باشد. و قاعده عدالت مثل قاعده حريت ، قاعده اهم و مهم ، قاعده سهولت ، قاعده مساوات و بسياري از قواعد ديگر با وجود اينكه در استنباط مسائل فقهي داراي تأثیر بسيار مهمّي هستند  به صورت يك قاعده فقهي كه بتوان در قواعد فقه اسلامي آنرا به شكلي مدون و تعيين مرز شده يافت ديده نمي گردد . 

  اما نكته مهمي كه ارتباط كاملي با سر نوشت جامعه و سياست هاي اعمال شده در بر خورد با مردم دارد اين می باشد كه مردم ، جو جامعه را چگونه مي بينند ؟  آنرا چگونه در ك مي كنند؟  نسبت به اين فضا چه احساسي دارند؟ آيا دوست دارند جريان جامعه به همين سمت و سويي كه در حركت می باشد ادامه يابد؟ آيا نمي پندارند بهتر می باشد شكل جامعه به نحوي دگرگون گردد كه زندگي بهتري نصيب آنها گردد؟ آيا حالتي كه در جامعه  موجود می باشد بهترين می باشد؟ آيا طریقه مطلوب تري در كار و زندگي متصور نيست؟ تا كجا و چه مرحله اي مردم در پي حفظ حكومت و يا کوشش براي استحكام پايه هاي آن هستند؟ چقدر خود و جامعه را وابسته به هم مي دانند؟ آيا هیچگاه به اين فكر كرده اند كه تا چه حد به آنان اجحاف مي گردد ؟      

  نحوه توجه افراد به اين موضوع در جامعه كه مي تواند از طريق پاسخ به اين سوالات  و سئوالات مشابه ديگري تعيين گردد ، به اين دليل  مسئله مهمي می باشد كه تعيين كننده ادامه طریقه سياسي جامعه می باشد و دقيقا با قدرت و حكومت ارتباط دارد  و مردم يك جامعه مي توانند با طریقه آرام  يا خشن  نسبت به تغيير طریقه زندگي خود اقدام نمايند و يا با جديت تمام در جهت تثبيت وضعيت موجود بكوشند .     

 جامعه ايران نيز از اين امر مستثني نبوده و اكثر عواملي كه باعث برجسته شدن عدل و عدالت در بافت يك جامعه  مي گردد در جامعه ايراني هست(از قبيل مذهب , قانون , علما و انديشمندان سياسي و اجتماعي ) .  اين اهميت مثبت بودن در نظر داشتن عدالت در جامعه ايران را  مضاعف مي كند. جامعه ايران با تمدن قوي، فرهنگ غني  و تاريخچه اي كهن  و مردم زيرك و هوشيار بارها شاهان خودكامه بي در نظر داشتن عدالت را به زير كشيده و سلسله هاي بسياري ،با نامهاي مختلف ظاهر شده و چند صباحي با توسل به حيله هاي مختلف مانند برقراري عدالت حكومت كردند و در نهايت جاي خود را به ديگري واگذاشتند . بنابر اين عجيب نيست اگر مي بينيم حاكمان نظامهاي مختلف در طول تاريخ كهن ايران توجه عميقي به نحوه توجه مردم به اعمال و رفتار حكومت و عاملان خود  داشته اند و عدالت را  مانند مهمترين ابزارهاي كسب مشروعيت براي حاكميت  خو د مي دانسته اند و توجه داشتند كه  با در نظر داشتن ارتباط عميقي كه بين وجود عدالت در جامعه و زندگي مردم هست , واكنش در برابر بي عدالتي امري دور از ذهن نيست و چنانچه شرايط عيني و ذهني دخالت مردم در تغيير سرنوشتشان فراهم گردد مسلما فرصت را از دست نخواهند داد همچنانكه تاريخ گواه اين سخن می باشد.

پس توجه جدي به اين امر لازم است كه هر از چند گاهي به سنجش و ارزيابي عدالت در جامعه پرداخته و سعي كنيم اولا طرز تلقي مردم از عدالت در جامعه را بشناسيم . ثانيا با آن چیز که از اين رهگذر به دست مي آوريم ، شاخص هاي مرتبط با عدالت را در حد مطلوب نگه داريم . بررسي اين شاخص ها گذشته از ضرورت آن براي بقاي حاكميت سياسي در جامعه , در جهت رسيدن به جامعه ايده آل اسلامي لازم می باشد  .

 بنابر آن چیز که گفته گردید در اين تحقيق کوشش  بر اين می باشد كه ضمن تبيين نظريه هاي مرتبط با عدالت , به بررسي آن چیز که باعث شكل گيري توجه مثبت يا منفي به عدالت در بين اعضاي جامعه و در واقع  مهم ترين عواملي كه بر اين توجه تاثير گذار هستند پرداخته گردد كه مي توان آن را نوعي رضايت از شرايط زندگي نيز عنوان كرد .

  اين رساله در پنج فصل تنظيم شده می باشد كه به ترتيب زير خواهد آمد :  

در بخش اول به بيان مسئله پرداخته و توضیح مختصري از دلايلي كه باعث گردید چنين كاري در اين محل خاص به عنوان موضوع تحقيق انتخاب گردد داده شده می باشد.  سپس درمورد جامعه آماري و نمونه انتخاب شده و ويژگي هاي آن و اهداف و سئوالات پژوهش به بيان برخي مطالب ضروري پرداخته گردید .

در بخش دوم كه به بررسي ادبيات تحقيق مي پردازد آغاز مفهوم موضوع و ابعاد مختلف آنان روشن شده و سپس ارتباط عدالت با موضوعات مرتبط با آن بررسي شده و در نهايت به تشريح نظرات افراد يا مكاتب گوناگوني كه در باره موضوع عدالت كنكاش و اظهار نظر كرده اند مي پردازيم . در پايان اين بخش چارچوب نظري كه سير عملي تحقيق بر آن تاكيد داشته می باشد ارائه مي گردد .

در بخش سوم بعد از اينكه متغيرهاي مستقل ، وابسته و متغيرهاي كنترل معرفي شدند به تفكيك روش هاي به كار گرفته شده در كار تحقيق ،طراحي پرسشنامه ،جمع آوري اطلاعات و تجزيه و تحليل آنها و ديگر تكنيك هاي تحقيق بيان شده می باشد .

در بخش چهارم آغاز به گونه مختصر در مورد وضعيت شهر اسفراين كه كار تحقيق در آن صورت گرفته  به ارائه مطلب پرداخته شده و سپس متغيرها و داده ها توصيف شده و جداول و نمودارهاي مربوط به آنها آورده شده و سپس از طريق  آزمون هاي آماري پارامتري و ناپارامتري و نيز بهره گیری از آماره هاي همبستگي و پيوستگي مربوط ، سطح معني داري و شدت معني داري روابط بين متغيرها مورد بررسي و تحليل قرار گرفته می باشد .

در بخش پنجم آغاز اختصار كار ارائه شده و پس از تحليل و نتيجه گيري ،پيشنهادات مورد نظر ارائه داده گردید .      

 بايد توجه داشت كه انجام هيچ كاري به ويژه يك كار علمي با ارزش به تنهائي امكان پذير نيست و افراد بسياري در اين عرصه تأثیر داشته اند . بار ديگر لازم می باشد از زحمات استاد گرامي جناب آقاي دكتر علي شكوري كه در تدوين پايان نامه راهنمائي هاي بسيار ارزنده و كمك هاي بي دريغ  داشتند و اساسا يكي از دلايل انتخاب موضوعي بكر و دست نخورده كه داراي ابهامات فراوان در تشريح و تعريف و اشكالات و سختي فراوان در اجرا بود ، اطمينان و پشت گرمي به كمك و ياري ايشان بود تقدير به اقدام آورم  .به علاوه از جناب آقاي دكتر علي اصغر سعيدي به عنوان استاد مشاور اين حقير كه با راهنمائي هاي ارزشمند خود باعث غناي تئوريكي و مفهومي پايان نامه شدند و از دقت توجه ايشان در بازخواني مطالب و يافتن اشكالات ريز و درشت كار و تذكر به موقع در جهت اصلاح آن، كمال تشكر دارم و نيز از آقاي دكتر غلامرضا غفاري كه در مباحث آماري و تجزيه و تحليل داده ها كمك فراوان نمودند تقدير و تشكر نموده  و از خداي بزرگ براي اين اساتيد معظم ، سلامتي و طول عمر توام با موفقيت روزافزون خواستارم .

 اميد می باشد طریقه علمي جامعه مابا شتاب بيشتر به سوي خير و صلاح جامعه و در جهت خوشبختي و سعادت افراد بوده و آيندگان ،جامعه ما را الگوي سعادت خود و ديگران قرار دهند .

فصل اول

طرح مسئله

1-1-)بيان مسئله و ضرورت آن

 مسئله اي به نام عدالت همزاد بشر می باشد و از گذشته هاي دور تا امروز(از افلاطون1 و ارسطو گرفته تا رالز و هايك و ديگران ) بحثهاي فراواني درمورد آن صورت گرفته و كتابهاي بسياري نوشته شده كه مستقيم يا غير مستقيم به موضوع عدالت2 پرداخته اند(البته سهم مطالبي كه به گونه خاص به موضوع عدالت پرداخته باشند بسيار اندك می باشد ) . ولي هر چه بيشتر کوشش صورت گرفت بر پيچيدگي هاي مسئله افزوده گردید . با وجود اين كه  عدالت مفهومي متداول و كاملا شناخته شده در بين همه اقشار و افراد می باشد  و همزمان با عمر بشر نيز شناخته شده و روشهاي حاكم كردن آن در بين افراد جامعه مطرح بوده می باشد ولي نكته قابل تامل اين جاست كه تعريفي كه اولاً مورد قبول همه افراد و گروهها باشد و ثانياً همه حوزه هاي عدالت مثل حوزه  اخلاقي ، اقتصادي ، قضايي ، جزايي ، مناسبات بين المللي ، عدالت در روابط خانوادگي و دولت را در بر بگيرد ، وجود ندارد و اين مسئله همچنان لاينحل باقي مانده می باشد .زيرا تعاريفي كه از عدالت صورت گرفته بيشتر تعريف به مصداق می باشد . مثلا علماي اخلاق عدالت را به كنترل در آوردن قوه غضب و شهوت وفقها آنرا ملكه نفساني بازدارنده از بدي و جاذب به خوبي مي دانند .

عدالت مانند مهم ترين موضوعاتي می باشد كه بشر از گذشته با آن درگير بوده و هميشه در جستجوي راهي براي برقراري آن بوده می باشد.  اينكه چرا اين موضوع براي مردم , به ويژه مردم ايران اهميت داشته و دارد دلايل زيادي مي توان اقامه كرد كه به چند مورد از آنها تصریح مي كنيم :

1ـ وجود  نابرابريها و تمايل افراد براي حذف نابرابريهاي شديد . هر چه شدت و تظاهر اين نابرابري ها بيشتر باشد اهميت از بين بردن آن و رسيدن به وضعيتي مخالف آن وضوح بيشتري مي يابد.

1-pl ato                           2-justice

2ــ توصيه هاي مذهبي  و اديان مختلف به ويژه توصيه هاي دين اسلام و بالاخص تاكيدات ائمه اطهار (ع)كه خود به تنهائي بخش بزرگي از ضرورت وجود عدالت و خطرات فقدان عدالت در جامعه را پوشش مي دهد.  

 3 ـ تاثير روشنفكران و حكماي هر قوم در شكل دادن  به انتظارات و توقعات مردم .

 4ـ  سازگار بودن خواست عدالت با فطرت و روحيات  كمال انساني.

 5 ـ وجود فقر در جامعه و ضرورت رها ساختن جامعه از چنگال فقر .

6 ـ  توان بهره گیری از دسترنج و حاصل كار کوشش، بدون اين كه توسط قدرت ديگري  يا  به دليل تفاوت با ديگري مورد تهديد واقع گردد  .

  7ـ  تمايل مردم به توانائي يافتن در احقاق حقوق حقّه  خود.

8  ـ توان دست يابي به آينده اي روشن براي خود و فرزندان .

 9  ـ كم شدن ناهنجاري ها وكجروي هاي اجتماعي ناشي از فقر ، عدم در نظر داشتن تاثير رفتارهاي   تبعيض هاي ناروا در جامعه  .

10 ـ اهميت كار و کوشش افراد براي بهره گیری بهينه از  آن چیز که از طريق كار مشروع و قابل قبول به دست مي آورند .

11 ـ  توجه حكام به عدالت و کوشش براي عدالت گستر جلوه كردن در افكار عمومي  و هراس از برچسب  بي عدالتي .

 12ــ  وجود ارتباط بسيار عميق بين شرايط اقتصادي و اجتماعي زندگي و بود يا نبود عدالت در جامعه .

13 – ظهور افكار و انديشه هاي عدالت خواهانه در طول سالهاي اخير در جوامع صنعتي مدرن و حتي پست مدرن .

14- ضرورت كسب مشروعيت براي حكومت ها به ويژه از زماني كه افكار دموكراتيك و حكومتهاي مردم سالار يا مدعي مردم سالاري نضج گرفته و رشد كرده اند .

15-  اميد افراد به آينده اي روشن و قابل تكيه با تاكيد بر اعمال و قوانين عادلانه .

16-در شعارهاي انقلابي مردم ايران در سالهاي انقلاب، مسئله عدالت و بي عدالتي به گونه ويژه و با برجستگي خاصي عنوان گردید و سپس در قانون اساسي نيز گنجانده گردید و در پيام هاي مختلف رهبر انقلاب هم به كرات شنيده گردید .اين شواهد بيان مي دارد كه جمهوري اسلامي ايجاد عدالت از وظايف مهم و اصلي خود دانسته و در موارد مختلف به آن پرداخته می باشد (وصيت نامه امام ره). و اين موضوع نيز به حساسيت مسئله نزد مردم كمك كرده می باشد .

امام خميني در وصيت نامه اش مي فرمايد :حكومت حق ، براي نفع مستضعفان و جلوگيري از ظلم و جور و اقامه عدالت اجتماعي كه از بزرگترين واجبات , و اقامه آن از والاترين عبادات می باشد مي باشد (وصيت نامه امام ره ) .

به هر صورت در ضرورت وجودي عدالت بحثي نيست و هیچگاه لزوم وجود عدالت و مطلوبيت آن انكار نشده و اين آرماني بوده می باشد  كه در كنار مجموعه اي از آرمانها و ارزشهاي بنيادين هيچ گاه از رديف مطلوبات و مطالبات آدمي غايب نبوده می باشد . كانت7 مي گويد : اگر عدالت نباشد زندگي به زحمتش نمي ارزد (كاتوزيان ,  1379 ، ص611 )

ولي جالب اين می باشد كه به تعداد افرادي كه خواهان عدالت و اجراي آن هستند مصاديق رفتار عادلانه متفاوت می باشد و آن چیز که در نظر كسي عادلانه می باشد ممكن می باشد از نظر ديگري ناعادلانه ترين وضعيت و رفتار باشد . (همان ، ص 15 ) . افلاطون پس از بحث مفصل در باب عدالت آن را آرماني مي داند كه فقط توسط فلاسفه قابل درك می باشد و در صورتي محقق مي گردد كه هر كسي به كاري دست بزند كه لياقت و استعداد آنرا دارد و از مداخله در كار ديگران بپرهيزد  و هايك عدالت را در نابرابريهاي طبيعي مي داند و ضرورتاً  به عدم دخالت دولت در كارهاي اقتصادي براي اجراي عدالت توسط نهادهاي بازار تاكيد ميكند (غني نژاد ، 1373) و برخي ديگر مثل پاسكال3 عقیده دارند وجود عدالت در جامعه به دليل توانايي مفيد بودن آن براي اغنياء می باشد  (پيشين،ص613)

 از اين دست تعاريف و تعابير توسط افراد ديگري مثل ارسطو 4, مولوي ، سيد قطب، مانهايم 5 ، خواجه نصير طوسي  , هابز6، شريعتي , مطهري , رالز7, هايك8  , نوزيك 9و بسياري ديگر از دريچه نگاه شخصي آنان صورت گرفته و هريك  با در نظر داشتن نظري كه در باب كار كرد عدالت دارند تعريف خاصي از عدالت را مطرح كرده اند. اين تفكرات و نظرات  در باره كاركرد عدالت  را مي توان در چهار عرصه اختصار كرد :

  1. كار كرد عدالت در تكوين و نظام خلقت
  2. كاركرد عدالت در تدابير و نظام اجرائي
  3. كاركرد عدالت در تشريع و نظام قانون گذاري
  4. كاركرد عدالت در منش ،رفتار و روش زندگي فردي و اجتماعي

 درست می باشد كه رعايت عدالت در هر يك از عرصه هاي فوق ضروري می باشد ولي ما در اين بحث بنا نداريم به همه آنها بپردازيم و آن چیز که مد نظر ما می باشد آراء و انديشه هائي می باشد كه بتواند عدالت را از نظر ارتباطي كه با زندگي افراد و تاثيري كه در رفتار و منش فكري و عملي آنها داردروشن كند(آن چیز که در اين تحقيق مد نظر ما می باشد همين موضوع ،يعني كاركرد عدالت در منش و رفتار و روش زندگي افراد می باشد ) . ولي جداي از اينكه عدالت در هر يك از عرصه ها تا چه حد موفق اقدام كند يا در آن عرصه عدالت رعايت گردد   بايد به نكته بسيار مهم ديگري توجه گردد(دائره المعارف اعلمي  ،1390قمري ، ص5-10) .

3- pascal                                4-aristotel      5-karl manhaim                           6-thomas hobs         7-jhon rawls                             8-feridrik hayek      9-robert nozik

  مسئله مهمتري  كه هست  اين می باشد كه مردم چگونه به عدالت مي نگرند و عدالت را در چه چيز مي دانند و چگونه آن را در اعمال و رفتار خود متجلي مي سازند . زيرا نگرشها  10 جنبه اي مهم از زندگي عاطفي و احساسي ما هستند  و ما براساس آن چیز که در يافت مي كنيم نسبت به اشيا , افراد و انديشه ها نظر خاصي پيدا مي كنيم كه ناشي از اطلاع ما از آنها و احساس ما در باره آنها می باشد و حتي همين توجه ها به عنوان  تعيين كننده شيوه بر خورد ما با آن انديشه ها و افراد ، و مقدمه اقدام مي باشند(كريمي,1381, ص262) .

 هر رفتاري كه از فردي سر بزند قطعاً در وراي آن نوعي توجه هست و آمادگي ويژه اي براي اقدام در فرد ايجاد ميشود اگر فردي با توجه برابري طبيعي افراد به عدالت ,  فاصله طبقاتي را در جامعه ببيند آنرا نمي پذيرد و چنانچه فردي ذي نفوذ و با قدرت باشد مي تواند بر اساس توجه خود به واكنش در برابر جامعه بپردازد و تحولاتي صورت دهد .(محسني ,1379,ص29) و يا مردم كوچه و بازار با ديد ويژه خود, مشروعيت نظام و دولت را زير سئوال مي برند و اين ضربه به مشروعيت11ممكن می باشد آنها را به بروز رفتارهاي سياسي عليه حكومت وادار نمايد و در برابر قوانين غير عادلانه دست به مقاومت بزنند كه مي تواند به  شكل مقاومت منفي, مثل عدم شركت در انتخابات و نپرداختن ماليات و يا به شكلهاي خشن تر بروز كند( همان ،ص33  )  .

در اين باره آمارتيا سن12  مي گويد:   ارتباط بين نابرابري ها و شورش ارتباط اي تنگاتنگ می باشد و تلقي بي انصافي عنصر مشترك شورشگري در همه جوامع می باشد ولي اينكه  در اقدام شورشي اتفاق بيافتد، بستگي  به تحقق امكانات شورش دارد (سن , 1382 ,ص6 ).   اما اگر افرادي كه عدالت را در وجود نابرابري مي بينند شاهد فاصله طبقاتي باشند آنرا ضروري دانسته و حتي در جهت استحكام آن به شكل دهي رفتار خود مي پردازند . اين افراد وجود فاصله طبقاتي را با اعمال سياستهاي توزيع امكانات برابر در تعارض مي بينند ، از اينرو دخالت افراد و دولت را در جهت كمك به مستضعفان نمي پذيرند . به گونه كلي يك ليبرال و يا سوسياليست يا آنارشيست با طرز نگاهي كه به عدالت دارند به شكل دهي حوزه اقدام خود مي پردازند و رفتار مي كنند . (محسني ، 1379 ، ص 19 ) .

هر نوع انديشه ، فكر، برداشت و ديدگاهي به عنوان نوعي توجه در افراد شكل بگيرد و به خوبي مستقر گردد صرف نظر از اينكه واقعيت چگونه می باشد و چه ارتباطي با توجه فرد مي تواند داشته باشد, در برابر تغيير بسيار مقاومتر از خود واقعيت می باشد و جايگزيني توجه جديد به جاي نگرشي كه كاملاتثبيت شده می باشد با تعصب فراوان وبا سختي بسيار صورت مي گيرد وگاه غير ممكن می باشد.(كريمي  ، 1379 , ص 264)

     بنابراين بار ارزشي عدالت بسيار سنگين می باشد و هيچ حكومتي آنرا را رد نكرده ، بلكه در جهت اثبات عادلانه بودن رفتار و اقدام خود كوشيده می باشد . در جامعه اسلامي ما نيزكه از آغاز با داعيه پرداختن به عدالت و رسيدن به جامعه ايده آل آرماني و عادلانه شكل گرفت اين بار ارزشي بيشتر می باشد و سامان دهي رفتار و افكار مردم در جهت مشروعيت بخشي بيشتر به نظام ، ضروري می باشد . اين اقدام غیر از با شناخت كافي از نوع توجه مردم به عدالت و عواملي كه بر آن تاثير مي گذارد ممكن نيست .

البته ناگفته نماند كه زیرا داوريهاي پراكنده در خصوص عدالت بسيار به هم شبيه می باشد و هركسي با در نظر داشتن نگرشي كه كسب كرده قضاوت خاصي در باب عدالت انجام مي دهد نبايد افكار عمومي را معيار تشخيص عدل و ظلم در جامعه قرار داد . زیرا اين مسلم می باشد كه هر كسي قادر به تحليل تمام مسائل اجتماعي نيست و به علاوه افراد ممكن می باشد موقع تحليل مسائل به خاطر احساسات و حب و بغض هاي شخصي و توجه هاي منفي تثبيت شده از قدرت اقدام عقل بكاهند و اين باعث مي گردد تحليل صحيحي صورت نگيرد . بنابر اين فقط دارندگان بينش و دانش و تجربه كافي كه قادر به تشخيص مصاديق عدل و جور هستند بايد مورد توجه قرار بگيرند. دقيقا مثل زماني كه در مورد يك تابلو هنري و يا يك كار تخصصي پزشكي از يك پزشك يا كسي كه اطلاعاتي در باره پزشكي دارد و يك فرد آگاه در باب هنر كمك مي گيريم در باب تشخيص عدالت نيز بايد از افرادي جستجو كرد كه قادر به تشخيص درست از نادرست باشند و در امر اجتماعي بينش كافي داشته باشند (جوان ،1336).

  هر چند نبايد غافل گردید كه  نگرشها و داوريهاي عاميانه  ناشي از آن در بسياري از موارد و امور ساده و ابتدايي صحيح هستند ولي هميشه قابل اعتماد نيستند . روبيه مي گويد: براي يافتن قواعد و روش هاي عدالت بايد به جامعه حقوق دانان كه در جستجوي اين قواعد و در مقام ستايش آن هستند رجوع كرد . عرف عمومي و قوانين دولتي نمي تواند ضابطه خاصي براي تشخيص عدالت ارائه كند و به همين  دليل گاه بين قواعد حقوق و عدالت تعارض ايجاد مي گردد (كاتوزيان  ,1379 ). بنا بر اين در نظر داشتن عدالت از اين رو كه در درون جامعه شكل مي گيرد و از عوامل زيادي كه اکثرا اجتماعي و سياسي هستند موضوعي مهم و بغرنج می باشد كه نه مي توان توجه مردم در باره آن را يكسره مردود و غير قابل اعتنا دانست و نه تماما آن را پذيرفت .پس بايد هم به بررسي توجه مردم به عدالت پرداخت و هم نظر انديشمندان اين عرصه را مد نظر قرار داد. لذا اين سئوال اساسي به ميان مي آيد كه توجه مردم به عدالت چيست و اين طرز تلقي و برداشت چگونه در افكار و اذهان و انديشه افراد جاي گرفته و چه عواملي بر اين طرز تلقي تاثير گذار بوده اند. اين مسئله اي می باشد كه در كار تحقيق محور اصلي بحث می باشد (ادامه تکه هایی از متن)

 

***ممکن می باشد هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد

یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود اما در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل و با فرمت ورد موجود می باشد***

متن کامل را می توانید دانلود نمائید

زیرا فقط تکه هایی از متن پایان نامه در این صفحه درج شده (به گونه نمونه)

اما در فایل دانلودی متن کامل پایان نامه

 با فرمت ورد word که قابل ویرایش و کپی کردن می باشند

موجود می باشد

تعداد صفحه : 215 ( به همراه ضمائم)

قیمت : چهارده هزار و هفتصد تومان

 

***

—-

پشتیبانی سایت :        ———-        serderehi@gmail.com