به لحاظ اقتصادی تنها مزیتی که می‎توان مطابق قواعد موجود، برای حق فسخ، متصور شد، جلوگیری از بروز خسارت یا افزایش خسارت است؛ لیکن در سایر موارد، نقشی در تحقق یا افزایش کارایی ندارد. در واقع مبنای حق فسخ مزبور، لاضرر است در حالی که در نظریات اقتصادی جدید، بر این نکته تأکید می‎شود که مبنای قواعد حقوقی از جمله حق فسخ، باید کارایی اقتصادی باشد. این گرایش تأکید دارد که اگر کارایی را مبنای حق فسخ در نظر بگیریم، علاوه بر گسترش قلمرو حق فسخ، ضمن رعایت ملاحظات اقتصادی جدید، موارد سنتی را هم در نظر گرفته‎ایم. در حال حاضر جایگاه حق فسخ، بعد از نقض قرارداد و صرفاً در اختیار متعهدله است امّا گاهی وضعیتی پیش می‎آید که قبل از نقض قرارداد و حتی قبل از اجرای قرارداد، زیانهای ناشی از اجرای تعهد بر منافع آن فزونی می‎یابد. در چنین شرایطی اجرای قرارداد، مغایر با کارایی اقتصادی است. بنابراین اگر کارایی را مبنای حق فسخ بدانیم، در این وضعیت، می‎توان حتی قبل از اجرای قرارداد، برای متعهد اجازه فسخ معامله را قائل شد. این گرایش منجر به خلق نظریه‎ای نوین در عرصه‎ی تحلیل اقتصادی حقوق به نام «نقض کارآمد» گردیده است. مطابق این نظریه، چنانچه هزینه‎های اجرای تعهد برای طرفین، بیشتر از سود آن باشد، باید فسخ و نقض قرارداد را جایگزین اجرای قرارداد نمود؛ زیرا چنین فسخی منجر به استفاده‎ی بهتر از منابع می‎شود(Friedman, 1989: 13). براساس نظریه نقض کارآمد، در صورتی که در اثر فسخ قرارداد و پرداخت خسارت، دست‎کم شرایط یکی از طرفین بهتر از قبل شود، بدون این که وضعیت دیگری وخیم‎تر گردد، چنین فسخی از نظر اجتماعی کارآمد است. این محاسبه بر مبنای معیار پارتو و معیار کالدور- هیکس است. هزینه‎های اجرای قرارداد، وقتی از منافع آن بیشتر است که وقوع حادثه‎ی محتمل‎الوقوعی، منابع لازم برای اجرای قرارداد را در استفاده جایگزین، بسیار ارزشمندتر می‎نماید. این وضعیت، ناشی از دو عامل حادثه‎ی قریب‎الوقوع مطلوب ونامطلوب است. هردوحادثه (مطلوب و نامطلوب) ارزش منابع را از نظم عادی خارج می‎نمایند. در اثر وقوع حادثه قریب‎الوقوع نامطلوب، هزینه اجرا افزایش می‎یابد به نحوی که از منافع مورد انتظار طرفین، فراتر رفته و متعهد را به پیمان‎شکنی ترغیب می‎کند. برای نمونه، اعتصاب، هزینه گزافی را برای تکمیل به موقع برنامه‎ی ساخت، وارد می‎کند. در این وضعیت، اجبار متعهد به تکمیل به موقع پروژه ساخت، به معنای تحمیل شرط ناکارآمد به وی است و موجب اتلاف منابع می‎گردد. از سوی دیگر در اثر وقوع حادثه‎ی محتمل‎الوقوع مطلوب، عدم اجرای تعهد از طریق عین خالص، سودمندتر از اجرای آن است. برای مثال، فروشنده‎ای که تعهد نموده کالایی را به خریدار تسلیم کند، شخص ثالثی پیشنهاد بهتری برای کالا ارائه می‎نماید(Cooter & Ulen, 2000, 238). حال اگر فروشنده ملزم به تسلیم آن کالای خاص به خریدار اول باشد، از لحاظ اقتصادی، قرارداد مزبور، قراردادی ناکارآمد خواهد بود؛ زیرا عین به کسی که بیشترین ارزش را برای آن قائل است منتقل نشده و تخصیص بهینه‎ی عین صورت نخواهد گرفت. علاوه بر این اگر سود حاصل از قرارداد دوم، برای فروشنده بیشتر از خسارت مربوط به نقض قرارداد اول باشد؛ وی نیز تمایلی به اجرای قرارداد اول نخواهد داشت و به پیمان‎شکنی روی می‎آورد. از این‎رو نویسندگان معتقدند باید در چنین شرایطی به متعهد اجازه داد تا با فسخ معامله و پرداخت خسارت متعهدله با مشتری دوم قرارداد منعقد کند. بر این اساس وضعیت متعهد بهتر از قبل می‎شود و به متعهدله نیز خسارتی وارد نمی‎شود(معیار پارتو) و عین نیز به مشتری دوم که ارزش بیشتری برای آن قائل است منتقل می‎شود(معیار پازنر).

مقاله ها و پایان نامه ها
نظریه نقض کارآمد، براساس محاسبه‎ی خسارت‎های مورد انتظار از اجرای قرارداد مورد ارزیابی و اعمال قرار می‎گیرد. به این نحو که اگر منافع متعهد از فسخ قرارداد، پس از پرداخت منافع مورد انتظار طرف مقابل، بیشتر از خسارت او باشد، در این صورت، فسخ و نقض قرارداد، کارآمد است. به عقیده‎ی تحلیل‎گران اقتصادی حقوق، این گونه رفتار را باید تشویق کرد. زیرا متعهد با سود بردن از نقض قرارداد، پس از جبران خسارت طلبکار، یک گام به سوی توزیع اقتصادی و اجتماعی مطلوب منابع برمی‎دارد .(Birmingham, 1970: 273)مشابه این وضعیت با اندکی تفاوت، در حقوق سنتی در مورد قراردادهای تاجر ورشکسته مشاهده می‎شود. نماینده‎ی تاجر ورشکسته برای اصلاح وضعیت اقتصادی یا ادامه شغل تاجر و با ملاحظه‎ی مشتریان، عرضه‎کنندگان، توزیع‎کنندگان و کارگران تاجر، می‎تواند برخی قراردادها را نقض کند.

سایت ما حاوی حجم عظیمی از مقالات دانشگاهی است . فقط بخشی از آن در این صفحه درج شده شما می توانید از گزینه جستجو متن های دیگری از این موضوع را ببینید 

کلمه کلیدی را وارد کنید :

مطالب مرتبط

مقاله ها و پایان نامه ها

انتشار کتب شمادر کتاب فروشی های معتبر زنجیره ای جهانی

شماره کنترلی کتابخانه کنگره (LCCN)آسان نشر --برای نویسندگانی که کتاب های خود را توسط ناشر آمریکایی قرن برتر (Supreme Century) منتشر می نمایند، این امکان را فراهم نموده است که به سادگی نشر کتاب شان، شماره ادامه مطلب…

background